Өнер • 19 Қазан, 2022

«Алаштың Ақтоқтысына» арналған фестиваль

280 рет
көрсетілді
7 мин
оқу үшін

Биыл «Алаштың Ақтоқтысы» атанған аңыз актриса, театр мен кино жұлдызы, КСРО халық әртісі, Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Шолпан Жандарбекованың ғасыр тойы. Атаулы датаға орай ел ордасы Астанада Қазақстан драма театр­ларының республикалық XXVIII фестивалі өз жұмысын бастады.

«Алаштың Ақтоқтысына» арналған фестиваль

Фестивальдің салтанатты ашылуына қатысқан Мәдениет және спорт министрі Дәурен Абаев атаулы өнер думанының маңыздылығына тоқталып, актрисаның өнердегі өнегелі еңбегі турасында тұ­шымды ойларын ортаға салды.

– Шолпан Жандарбекова – ұлттық театр және кино өнері тарихында өшпес із қалдырған ерекше тұлға. «Абай жолы», «Дала үні», «Махаббат туралы поэма» және басқа да фильмдерде ойнаған. Сондай-ақ театр сахнасында 300-ге жуық образды кемеліне келтіре сомдап, сахна саласында өшпес із қалдырған әртіс. Т.Жүргенов атындағы қазақ ұлттық өнер академиясында ұстаздық етіп, әртістер­дің алып шоғырын тәрбиелеп шығар­ды. Актрисаның театр өнеріне сіңірген еңбегі теңдессіз. Сондықтан да айтулы фестивальді еліміздің мәдени өміріндегі ең ауқымды және маңызды жобалардың бірі деп санаймын. Ол көрермендерді шығармашылық ұжымдармен таныстырып қана қоймай, сонымен қатар жас актерлерге, режиссерлерге және жазу­шыларға үлкен сахнадан мәлімдеме жасауға мүмкіндік береді, деген министр мұндай өнер оқиғаларының театр мамандары үшін маңызы мен пайдасына тоқталды: – Талай талантқа тұғыр болған осынау театр жәрмеңкесін көрермендер асыға күтеді. Жас режиссерлер мен актерлер кәсіби шыңдалып, ал аға буын өз тәжірибесін ортаға салатын фестиваль. Барлық қатысушыларға сәттілік тілеймін. Шығармашылықты шыңдап, ой, тәжірибе алмасатын айтулы театр фес­тивалі мерекесін ашық деп жария­лай­мын. Талғамы биік көрерменді сах­на си­қырына бөлей беріңіздер, деп түйіндеді Дәурен Абаев фестивальдің ашылу салтана­тында сөйлеген сөзінде. Министрдің айтуынша, Шолпан Жан­дар­бекованың шы­ғармашылық жолы – сүйікті ісіне адал­дық пен нағыз кәсі­биліктің жарқын үлгісі.

Мерейтой аясында сахна саңлағының өнердегі өрелі жолынан сыр шертетін Ерғазы Төлеудің «Шолпан жұлдыз» атты кітабының таныстырылымы өтіп, актриса шығармашылығына арналған дөңгелек үстел, Ш.Жандар­бекованың шығармашылық ғұмырынан сыр шер­тетін көрме ұйымдастырылды. Та­ғы­лымды шарада өнер иесінің кө­зін көрген театр қайраткерлері, төл шәкірт­тері, зиялы қауым өкілдері аңыз актриса туралы әсерлі естеліктерімен бөлісті.

р

– Бұл Шолпан Жандар­бекова, ке­шегі өткен Бикен Римова мен Сәбира Май­қанова апаларымыз – сол бір ұр­пақ енді қайтып келмейді. Ол кісі­лер әл­деқашан ұлт­тың ұлы тұлға­ла­ры­­на айналды. Ет­кен еңбектері театр тари­хының бет­те­рінде алтын әріппен жазылды. Аңыз адамдардың сахнада тудырған өнерін ешкім қайталай алмайды. Біз солардың ізін басып, көзін көргеннен кейін, со­лар­дың болмысындағы олардың айтып-айт­пай еткен еңбегінен алған өнеге­міз­бен өмір сүріп келе жатырмыз. Келе­шек ұрпақ үшін, әсіресе театр өнерін таңдаған жас таланттар үшін Шолпан Жандарбекова өнері мәңгі сөнбес шамшырақтай жол көрсетіп, тау­сылмас тағылым мек­тебі болып қала берері сөзсіз. Қазақ елі, киелі өнер­ді баға­лайтын тал­ғам­паз халқы барда Жан­дарбекова есімі өшпейді. Таң алдында туған шолпандай жарқырай береді, – деп толғана сыр ашты Қазақ­стан­нның халық әртісі Алмахан Кенжебекова.

23 қазанға дейін жалғасатын іс-ша­раға сараптамалық кеңестің шешімі бо­йынша іріктеуден өткен 10 театр қаты­са­ды. Қойылымдарды танымал театр сын­­шыларынан жасақталған қазылар алқасы бағалайды.

Мәдениет және спорт министрлігінің қолдауымен өтіп жатқан фестивальді ұйымдастырушы ұжым – Қ.Қуанышбаев атындағы академиялық қазақ музыка­лық драма театрының директоры Айбо­лат Жаудыр мәлім еткендей, өнер додасы­на қатысуға барлығы 27 театр ұжымы ­өті­ніш бергенімен, сарапшылар кеңесі­нің шешімімен тек 10 театр ғана іріктеу­ден өткен. Бабы келісіп, бағы жанған театр­лар қатарында С.Қожамқұлов атын­дағы Жезқазған қазақ музыка­лық-драма театрының «Жұт» (авторы – О.Жа­най­­даров), Ғ.Мүсірепов атындағы Қа­зақ мемлекеттік академиялық бала­лар мен жасөспірімдер театрының «Оян, қалыңдық» (авторы – Г.Лорка), Ә.Мәмбетов атындағы мемлекеттік драма және комедия театрының «Боранды бекет» (Ш.Айтматов), Ф.Достоевс­кий атындағы Мемлекеттік Семей орыс дра­ма театрының «Кішкентай ханзада» (А.Экзюпери), Ақмола облыстық орыс драма театрының «Шағала» (А.Че­хов), Қ.Қуанышбаев атындағы мем­лекеттік академиялық қазақ музы­калық драма театрының «Алтайдан ауған ел» (Х.Алтай, Х.Оралтай), С.Сей­фул­лин атындағы Қарағанды облыс­тық ака­демиялық қазақ драма театры­ның «Теке­бұрқақ» (Ш.Мұртаза), М.Горь­­кий атындағы Мемлекеттік ака­­де­мия­лық орыс драма театрының «Най­за­ғай» (А.Островский), Түркістан музы­калық драма театрының «Қорқыт» (Е.Аман­шаев) және Республикалық академиялық неміс драма театрының «Андорра» (М.Фриш) спектакльдері бар.

р

– Қазылар алқасының шешімі­мен барлығы жеті аталым бойынша жүл­де тағайындалатын болады. Атап айт­сақ, үздік актер мен үздік актриса, екін­ші пландағы үздік актер мен үз­дік актриса, үздік сахналық шешім (сце­но­гарфия), үздік режиссура және үздік спек­такль аталымдары бойынша жүзден жүйрік шыққандар марапатталады. Фестивальдің ең үлкен жүлдесі – ­
1 млн теңге қаржылай сыйлық, – деді Айболат Жаудыр.

Салтанатты шара аясында көрер­мендер театр фойесіне арнайы қойылған актриса Шолпан Жандарбекованың шы­ғармашылық ғұмырынан сыр шер­те­тін көрмені тамашалап, фестиваль шы­мыл­дығын ашқан алғашқы қойылым – Қ.Қуанышбаев театры ұжымының «Ал­тайдан ауған ел» спектакліне баға берді.

Сондай-ақ фестиваль аясында Қа­зақ­станның Халық әртісі Қадыр Жет­піс­баевтың 80 жылдығына арналған іс-шаралар да жоғары деңгейде ұйым­дас­тырылды. «Қаллеки» теат­ры­ның ал­ғашқы құрылу жылдарын­да ұжымға же­текшілік етіп, репертуарының қа­лыптасуына өзіндік еңбегін сіңірген Қа­зақстанның халық әртісі, режиссер Қадыр Жетпісбаевтың 80 жылдығына арналған қос томдық кітаптың тұсаукесері және «Бала мерген» (режиссері – Нұрфат Вахитов) қойылымының премьерасы сәтті өтті.