Тұлға • 06 Маусым, 2023
Жалау Мыңбайұлы Түркияда ардақталды
Мемлекет және қоғам қайраткері Жалау Мыңбайұлын (1892-1929) кеңестік Қазақ автономиясында елдік-ұлттық құндылықтарды жалғастырған, Алаш зиялыларын қадірлеген, ел мен жер тұтастығына қызмет еткен тұлға ретінде бағалаған дұрыс.
Мәдениет • 05 Маусым, 2023
Каирдегі Байбарыс сұлтан мешіті қайта жаңғырып, даңқты билеушінің 800 жылдығына орай салтанатты түрде қайта ашылғанынан көпшілік хабардар. Шындығында, бұл елдігімізді айғақтайтын айтулы іс-шара болды. Алайда көпшілік Каирдегі Байбарыс мешітінің қалай салынғанын, неге салынғанын біле бермеуі мүмкін. Сондықтан тарихтан тамыр тартып, осынау танымдық тақырыпқа тағы бір оралғанды жөн көрдік. Байбарыс (Осы атау түпнұсқасына жақын) сұлтандық құрып дүркіреп тұрғанда 1265 жылы өз атынан Каирде мешiт соғуға ниеттенеді. Ол Ақтай мен Фахруддин деген бектерге мешіт салуға лайықты орын табуға жарлық бередi. Бектер инженерлермен бірлесіп, түйе қоралары орналасқан жердi таңдайды. Байбарыс оларға: «Түйе тұрған жерге мешiт салмаймын», деп мешiт салатын жердi өзi іздейді. Ақырында сұлтан мешітті Қарақұш майданына салуға, бiр бөлiгiн оны ұстап тұруға қажеттi табыс көзi болатын уақыпқа беруге және мешiт құрылысына қажеттi гранит, ағаш, тағы басқа заттарды әкелуге бұйрық бередi.
Қоғам • 05 Маусым, 2023
Той қызығы таусылмасын десек...
Бар тапқанын бала-шағасының қуанышына еш ойланбастан шаша салатын қазақтың той шығыны жылдан-жылға өсіп барады. Мұны бірсыпыра той өткізу агенттіктері де растап отыр.
Қоғам • 05 Маусым, 2023
Кешегі кеңестік кезеңдегідей емес, тәуелсіздіктің арқасында бүгінде азаматтарымыздың алыс-жақын шетелдерге ат арытып барып-келуі пәлендей тосын жаңалық болудан қалды ғой. Адам өмірге бір рет қана келетіндіктен, байырғы бабалар сөзімен айтар болсақ, «Асың барда беріп жүріп ел танығанға, атың барда желіп жүріп жер танығанға» не жетсін? Өйткені өзге елдің тыныс-тіршілігімен, ондағы халықтың өткенімен, мәдениетімен, әдебиетімен, өнерімен, салт-дәстүрлерімен танысқан сайын өзіңнің де көкірек көзің ашылып, дүниетанымың кеңейетіні, жан дүниең байи түсетіні шындық.
Әлем • 05 Маусым, 2023
Трамп жыл бойы мерекелік кеш өткізбекші
Дональд Трамп Тәуелсіздік Декларациясының 250 жылдығына орай бір жылға созылатын жалпыұлттық мерекелік кеш өткізуді жоспарлап отыр, деп хабарлайды Egemen.kz.
Таным • 05 Маусым, 2023
Шахмат интеллектіні дамытуға қалай көмектеседі?
Шахмат - бұл қызықты ойын ғана емес, сонымен қатар миға арналған ерекше жаттығу. Шахмат стратегиялық ойлау, жоспарлау, шоғырлану, логика және проблемаларды шешу сияқты әртүрлі интеллектуалды дағдылардың дамуына ықпал етеді. Көптеген ғылыми зерттеулер шахмат ойыны интеллект пен когнитивті қабілеттің дамуына оң әсер ететіндігін дәлелдейді.
Инновация • 05 Маусым, 2023
Paragraphica: Фотосурет саласындағы инновация
Фотография әлемінде керемет инновациялар болып жатыр. Жыл сайын біз фотосурет сапасын, түсіру жылдамдығын және басқа да техникалық сипаттамаларды жақсартатын жаңа камераларды көреміз. Бірақ егер камера нақты фотосуреттер түсірмесе, оның орнына жасанды интеллект алгоритмдері арқылы егжей-тегжейлі кескіндер жасаса ше? Дәл осындай камераны инженер Бьорн Карман Paragraphica атты камераны ойлап тапты, деп хабарлайды Egemen.kz.
Қоғам • 05 Маусым, 2023
Қазақ қашан да жақсысын жарқыратып көрсетуге, онымен мақтануға бейім халық. Азаматын ардақтап, есімін ұлықтайтын ұлдар барда, ағалар салған сара жол сақталады. Сол даңғылдың бойымен ұрпақтар келешекке қадам жасайды. Міне, кеше мен бүгіннің, бүгін мен ертеңнің сабақтастығы осында жатса керек.
Ғылым • 05 Маусым, 2023
Біздің буынның еңбекке араласуы тәуелсіздікпен тұспа-тұс келді. М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтында еңбек жолын бастағандықтан, осы жылдар аралығында ғылым саласындағы түрлі оқиғаға куә болдық. Ел экономикасының күрт құлдырауы ғылымда жүргендердің қалтасын қағып, жан бағу оңай шаруа болмай қалды. Әди Шәріпов, Мұхаметжан Қаратаев, Мүсілім Базарбаев, Зәки Ахметов, Серік Қирабаев, Жұмағали Ысмағұлов, Әбділхамит Нарымбетов, Шериаздан Елеукенов, Қабиболла Сыздықов, Бақытжан Майтанов тәрізді әдебиеттану ғылымының майталмандарымен бірге түрлі қиындықты жеңдік. Бұл жылдары институтты С.Қирабаев, Ш.Ыбыраев, С.Қасқабасов, У.Қалижанов, К.Матыжановтар басқарды. Бүгінгі әңгімеміз филология ғылымдарының докторы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Ш.Уәлиханов атындағы сыйлықтың лауреаты, Ұлттық ғылым академиясының академигі Уәлихан Қалижанұлы төңірегінде болмақ.
Таным • 05 Маусым, 2023
Шаһарлардың «мерейтойлық шеруі» немесе Қарқаралы тарихын қай уақыттан бастаған дұрыс?
Еліміздегі жер-су, елді мекен атауларын тарихи әділдікпен қалпына келтіру ісі жүзеге асып келеді. Сонымен қатар елді мекендердің іргетасы қаланған жылын тарихи-деректік тұрғыдан анықтау – қазіргі таңда өзекті мәселенің бірі. Мәселен, патшалық Ресей қазақ жерін отарлау барысында қала-бекіністер салғаны мәлім. Содан қалған кейбір қалалық мекендердің тарихын анықтағанда, көбінесе патшалық Ресейдің бұйрығы шыққан уақытпен есептеу әдетке айналды. Бұл тарихи әділдікке жата ма? Біздіңше ел тарихындағы қалалардың жасын есептеуде жаңаша көзқарас қалыптастыратын уақыт жетті. Әйтпесе, тағы да қазақ жерін отарлау мақсатында салынған қала-бекіністердің «мерейтойлық шерулері» жалғаса беретіні анық.
