Соңғы жаңалықтар
Қоғам • 27 Желтоқсан, 2025
Жұмысшы мамандықтары жылы қатардағы еңбек адамдарының мерейін өсірді. Жастардың техникалық мамандықтарға, өндіріс саласына қызығушылығын арттыра түсті. Өз ісінің шеберлері қарапайым еңбек ете жүріп те елдің ыстық ықыласына бөленіп, алғысын арқалауға болатынын жақсы біледі.
Мәселе • 27 Желтоқсан, 2025
Су қауіпсіздігі өзара сенімге тәуелді
Су ресурстары XXI ғасырдың ең күрделі геосаяси және әлеуметтік-экономикалық мәселелерінің біріне айналды. Климаттың өзгеруі, халық санының артуы, ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіптің суға тәуелділігі мемлекеттер арасындағы трансшекаралық су қатынастарын барынша шиеленістіріп отыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ашхабад форумында БҰҰ жүйесінде су мәселесімен тікелей айналысатын арнаулы халықаралық ұйым құру қажеттігі туралы көтерген бастамасы – осы жаһандық сын-қатерлерге берілген уақтылы әрі жүйелі жауап.
Медицина • 27 Желтоқсан, 2025
Алматы қалалық кардиологиялық орталығында алғаш рет жүрек ауыстыру операциясы жасалып, терминалдық кезеңдегі созылмалы жүрек жеткіліксіздігіне шалдыққан 34 жастағы азаматқа донорлық жүрек салынды.
Экономика • 27 Желтоқсан, 2025
Халықаралық рейтингте мәртебеміз айқындалды
Еліміз жасанды интеллектіні ауқымды енгізу мен цифрлық экономиканың негізгі көрсеткішін тұрақты өсіру арқылы жетекші цифрлық держава мәртебесін нығайтпақ.
Пікір • 27 Желтоқсан, 2025
Осыдан бірнеше жыл бұрын бас құраған екі жас шетелдік дипломдарымен елге келіп жұмыс іздеді. Тәуірін тапты-ақ. Бірақ береке таппады. Өйткені тәжірибесіз маманға беретін жалақының жартысы пәтер жалдаудан, жартысы жүріп-тұру мен тамақтан артылмайды. Ақыры шетелге кетті, бақшаға барып жидек терді.
Қоғам • 27 Желтоқсан, 2025
Жуырда Өңірлік коммуникациялар қызметінде Мемлекеттік қызмет істері агенттігі департаменті басшысының орынбасары Шынарай Әлімхан мен Алматы қаласы әкімі аппаратының этика жөніндегі уәкілі Мамай Ахетов сыбайлас жемқорлыққа қарсы білім беруді дамыту және мемлекеттік қызметшілер арасында этикалық қалыпты нығайту бағытында атқарылып жатқан жұмыс жөнінде мәлімет ұсынды.
Сұхбат • 27 Желтоқсан, 2025
Дархан Ахмед-Заки: Президент реформасы жоғары білімге тың серпін береді
Білім мен ғылым мемлекеттің бәсекеге қабілеттілігін айқындауда үлкен маңызға ие. Сондықтан еліміз осы салаға айрықша көңіл бөліп отыр. Кейінгі жылдары Мемлекет басшысының бастамасымен осы бағытта кешенді реформалар жүзеге асып жатыр. Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университетінің басқарма төрағасы-ректоры Дархан Ахмед-Закимен ғылым, жоғары білім саласының дамуы жөнінде әңгіме өрбіттік.
Тұлға • 27 Желтоқсан, 2025
Елімізге танымал тау тұлғалардың дені ауылдан шыққан. Содан ба, олардың бойынан қазақылықтың иісі аңқып тұрады. Өйткені олар ұлттық тәлім-тәрбиенің қайнарына қанып өскен. Ата-әженің ертегісін тыңдап, ұлтымызға тән бар асыл қасиетті бойларына сіңірген. Сондай айтулы азаматтың бірі, биология ғылымдарының докторы, профессор Сардарбек Әбиұлы.
Қоғам • 27 Желтоқсан, 2025
Павлодар қаласында 2022 жылдан бері «Ақ сиса» оңалту орталығы жұмыс істейді. Бұл ұжымды білікті дәрігер Әйгерім Қабылбекова басқарады. Орталықта түрлі сырқат, жарақатпен келген, оның ішінде сүйегін сындырған, инсульт, инфаркт алған науқастарды оңалтып, денсаулығын жақсарту жұмысы жүргізіледі.
Инфографика • 27 Желтоқсан, 2025
Ізденіс өндірісті қуаттандырады
Кейінгі 5 жылда ғылым көшіне жастардың жаңа легі қосылды. Ғылымға құлшынысы зор жастар ғылымның қай саласында да ілкімді жобаларды іске асырып, жоғары нәтижеге қол жеткізіп отыр. Сарапшылар ғылым саласында қалыптасқан осы бір серпілісті бәсеңдетіп алмауды айтады. Бұл үшін ғылымға бөлінетін қаражат пен технологиялық жетістіктерді жетілдіру маңызды.
Мирас • 27 Желтоқсан, 2025
«Дегенде Балқадиша, Балқадиша...»
Ақан серінінің «Балқадиша» әні Көкшетау мен Атбасар дуандарында би болған атам Беген бидің (Бекмағанбет) Дүйсенбайұлының (1864–1950, Беген ауылы, Зеренді ауданы), досы Ыбырай бидің (Қараөткел, Зеренді ауданы) қызы Балқадишаға арналған. Оның шын есімі – Төкен.
Жасанды интеллект • 27 Желтоқсан, 2025
Өнеркәсіпке енгізілген жасанды интеллект
«Astana Hub» алаңында «Industrial AI Acceleration 2025» бағдарламасының қорытындысы жарияланды. Бұл – еліміздегі өнеркәсіп пен орта бизнес ұйымдарының қызметіне жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды енгізуді көздейтін салалық акселерация.
Қоғам • 27 Желтоқсан, 2025
Әлеуметтік масылдықтың мәні неде?
Мемлекет ағзасы – қоғам, ал оның әрбір жасушасы – адам. Жеке адамның болмысындағы жақсы-жаман қасиеттер қоғамның да ахуалынан хабар береді. Адам бойындағы жалқаулық, тоғышарлық, масылдық сияқты мінез кеселдері халық санасына да сіңіп, бүгінде рухани дерттің айқын белгілеріне айналды. Ғылым тілінде мұндай құбылыс «әлеуметтік паразитизм» деп аталады.
Жасанды интеллект • 27 Желтоқсан, 2025
ЖИ стартабын қалай құруға болады?
Бүгінде жасанды интеллект технологиялары жаһандық экономиканың негізгі қозғаушы күшіне айналды. Сарапшылардың бағалауынша, 2030 жылға қарай жасанды интеллект нарығының көлемі 1 триллион АҚШ долларына жетпек. Бұл – технологиялық компаниялар үшін ғана емес, кәсіпкерлерге де өз жобасын нарыққа ұсынуға берілген мүмкіндік. Алайда осы мүмкіндікті бизнеске айналдыру идея айтудан әлдеқайда күрделі іс. Елімізде ЖИ-стартаптарды құрудың қандай жолы бар, қалай дамыту қажет деген сауалдардың жауабын оқырман назарына ұсынамыз.
Digital • 27 Желтоқсан, 2025
Цифрлық дәуірдегі ақпараттық иммунитет
Қазіргі ақпараттық ағында манипулятивті контенттің қаупі басым. «JastarX» жобасының биылғы қорытынды диалогі жас буынның цифрлық дәуірдегі қауіпсіздігіне арналды. Ұлттық музейдегі басқосуда Мәжіліс депутаттары, сарапшылар, медиаменеджерлер мен психологтер бой көрсетті.
«Таза Қазақстан» • 27 Желтоқсан, 2025
Қоршаған ортаны көркейтетін экологиялық бағдар
Елімізде экологиялық қауіпсіздік пен қоршаған ортаны қорғау мәселесі кейінгі жылдары мемлекеттік саясаттың стратегиялық басымдықтарының біріне айналды. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес Экология және табиғи ресурстар министрлігі әзірлеген «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетті дамыту тұжырымдамасы осы бағыттағы жүйелі әрі ұзақмерзімді жұмыстың негізі болып отыр.
Инфографика • 27 Желтоқсан, 2025
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен БҰҰ Бас Ассамблеясы 2026 жылды тұрақты даму мақсатында Халықаралық волонтерлер жылы деп жариялады. Осыған байланысты биыл Мәдениет және ақпарат министрлігі жанынан Ұлттық ұйымдастыру комитеті құрылды.
Абай • 27 Желтоқсан, 2025
Ұрпаққа аманатталған асыл мұра
Ғалымдар Абайтанудың 136 жылдық (1889–2025) тарихын үш кезеңге бөліп, саралайды. Олар: Абайтанудың М.Әуезовке дейінгі кезеңі (1889–1934), осы ілімнің негізін салу жолындағы М.Әуезов кезеңі (1934–1961) және одан кейінгі ғылыми талдаулар мен ізденістер кезеңі. Ұлы ақын шығармашылығын зерттеу кезеңдерінің Мұхтар Омарханұлының есімімен «үкіленуі» Абайтанудың іргетасын қалап, оның «ығы зор» панасы болған ғұламаның тума таланты мен қажыр-қайраты тұрғысынан әбден заңды.
Сұхбат • 27 Желтоқсан, 2025
Лаура САНСЫЗБАЕВА: Z ұрпақ көп нәрсеге жаңаша қарайды
Саяси-экономикалық, әлеуметтік жағдай һәм технологияның дамуы әр ұрпақтың ұстанатын құндылықтары мен мінез-құлық ерекшеліктеріне айтарлықтай ықпал етеді. Мәселен, қазіргі жасанды интеллект пен нейрожүйелердің өркендеген шағында дүниеге келген жастардың бұрынғы буыннан өзгешелігі көп. Кейбір дағды не қарым-қабілет бір-бірінің бойынан табылмауы да заңдылық. Ұрпақтар арасындағы мұндай алшақтықты зерттеу қаншалықты маңызды? Осы төңірегінде «Жастар» ғылыми-зерттеу орталығы талдау және коммуникация басқармасының сарапшысы Лаура САНСЫЗБАЕВАМЕН әңгімелестік.
Зерде • 27 Желтоқсан, 2025
Қазақта «Жақсының аты, ғалымның хаты өлмейді» деген сөз бар. Кейінгі ұрпаққа рухани қазына қалдырған Баянауыл ауданының тумасы Қадыр Баспақұлы Тайшықовтың өмір жолы мен әдеби мұраларын насихаттау – бізге жүктелген ұлы міндет.
Тағзым • 27 Желтоқсан, 2025
Биыл жазушы, халық мұрасын жинаушы Оразанбай Егеубаевтың туғанына – 90 жыл. Осыған орай Алматыда жазушы тұрған үйдің қабырғасына ескерткіш тақта орнатылып, «Шетелдегі қазақ руханияты: жиналуы, жариялануы, зерттелуі» атты республикалық ғылыми-теориялық конференция өтті.
Спорт • 27 Желтоқсан, 2025
Отандық спорттың олжалы көрсеткіштері
Елордада ел спортының қорытынды жиыны өтіп, он екі айдағы орасан жетістіктер сараланды. Спорт түрлерінен түрлі додаларда мерейімізді асырған майталмандарға лайықты құрмет көрсетілді. Саңлақтарға «Үздік – 2025» марапаты берілді.
Ғалам ғажаптары • 27 Желтоқсан, 2025
Қазіргі цифрлық әлемнің негізін қалаған тұлғалардың бірі Алан Тьюринг. Ғалымның еңбектерінде бүгінгі компьютер, алгоритм, жасанды интеллект ұғымдары алғаш рет қарастырылған.
Руханият • 27 Желтоқсан, 2025
Астанадағы Фариза Оңғарсынова атындағы №77 мектеп-гимназиясы он жылдық мерейтойын атап өтті. 10 жыл ішінде өзіндік дәстүрі мен жаңашыл бағытын қалыптастырған мектептің мерейтойына мемлекет және қоғам қайраткерлері, Президент жанындағы Ұлттық құрылтай мүшелері, астаналық білім басқармасы мен елорданың орта білім ұйымдарының басшылары және зиялы қауым өкілдері қатысты.
Ғалам ғажаптары • 27 Желтоқсан, 2025
Хелен Келлердің тағдыры адам рухының қаншалықты мықты екенін тағы бір дәлелдей түседі. Өжет жазушы бір жарым жасында ауыр дертке шалдығып, көру және есту қабілетінен айырылған. Алайда ол осының бәріне еш мойынсынған жоқ.
Басылым • 27 Желтоқсан, 2025
«Duke University» газетіндегі қазақ фольклоры туралы мақала
АҚШ-тың жетекші Дюк университетінің газеті 1957 жылы қазақ фольклоры туралы жарық көрген кітап хақында ақпарат жариялаған. Сол кезде әртүрлі баспалардан жарық көрген тарих, әдебиет, өнер, ғылым туралы кітаптарды студенттерге, оқырмандарға таныстыруды мақсат еткен бұл басылым біздің ел тарихы мен мәдениетін америкалық оқырмандарға сонау ертеден насихаттай бастаған. Мәтінде ғасырлар бойы қазақ тайпалары Орталық Азияның ұлан-ғайыр даласын мекендеп келгенін айтады. Сонымен бірге жылқы өсірумен айналысып, жауынгер әрі еркіндікке құштар бұл көшпелі халық бай әрі салыстырмалы түрде күрделі ауыз әдебиеті дәстүрінің иелері екенін жазады.
Қоғам • 27 Желтоқсан, 2025
Тарихи-мәдени ескерткіштерді сақтау құнтталды
Биылғы жыл тарихи-мәдени мұраны сақтау саласында ауқымды өзгерістермен есте қалуы мүмкін. Мәселен, Қазақстан ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұрасының репрезентативтік тізіміне «Салбурын», «Алпамыс батыр жыры», «Кесте-сюзанне», «Дәстүрлі киіз басу», «Тақия» аталымдарын ұсынды.
Басылым • 27 Желтоқсан, 2025
Жақында «Egemen Qazaqstan» газетінің ең жас тілшісі Бекзат Құлшар дайындаған «О, ғаламат!» атты жинақ жарық көрді.
Үкімет • 27 Желтоқсан, 2025
Мемлекет басшысы тапсырмаларын жүзеге асыру жайы талқыланды
Премьер-министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаеваның төрағалығымен Астана қаласы әкімдігінде қала активі мен елорданың Қоғамдық кеңесі мүшелерінің қатысуымен кеңейтілген кеңес өтті. Басқосуда әлеуметтік саланың жай-күйі және Мемлекет басшысының елордадағы өмір сапасын одан әрі арттыруға бағытталған тапсырмаларын іске асыру мәселелері талқыланды.
Саясат • 27 Желтоқсан, 2025
«Қамқорлық» орталығының қызметімен танысты
Сенат төрағасы Мәулен Әшімбаев бір топ депутатпен бірге Астанадағы әлеуметтік нысандар – «Қамқорлық» ерте араласу және психоәлеуметтік оңалту орталықтарының қызметімен танысты. Мекеме ұжымдарымен кездесуде мүгедектігі бар балаларды оңалту, оларға қызмет көрсету және ортаға бейімдеу шараларын жетілдіру ісіне қатысты өзекті мәселелер талқыланды.
