Қазір мал бағуға қолайлы кезең. Ең бастысы еткен еңбек, төккен тер өтеледі. Мал өнімдерінің бағасы сәл қымбаттағаннан кейін малсақ қауым құлшыныс танытып отыр. Өңірдегі қара малдың басы 474,4 мыңға жеткен. Өткен жылмен салыстырғанда, 104,2 пайыз өсім бар. Жыл басынан бері 89,5 мың тонна ет өндірілді. Бүгінгі еңбек нәтижесін кешегі күнмен салғастырып, таразы басына тартатын болсақ, алға басқан қадамның қаншалықты құт болып отырғаны айқын көрініс табар еді. Ет өндіру өткен жылдың сәйкес мерзімімен салыстырғанда, 101,4 пайызға көбейсе, сүт өндіру көлемі 98,6 мың тоннаға жетіп, 113,3 пайызға артқан. Жұмыртқа өндіру тарапында да өсім бар. Құс фермалары өндіріп, халықтың дастарқанына ұсынып жатқан жұмыртқа саны 294,5 миллион данаға жеткен. Өсім көлемі – 107 пайыз.
Табыс сырын саралайтын болсаңыз негізгі өнім көлемін өндіріп отырған ұйымдасқан шаруашылықтар екені белгілі. Ауыл шаруашылығы кәсіпорындары мен фермерлік шаруашылықтар ірі қара мал өсіруге ден қойған. Осы арада таратып айта кетерлік бір жай, ұйымдасқан шаруашылықтардың мүмкіндігі мол. Олар бағымдағы малға жеткілікті жем-шөп дайындай алады. Жайылымдық, шабындық жерлері де бар. Малға қажетті дәрумендер де қолжетімді.
Бүгінгі күні жеті ірі қара мал бордақылайтын алаң жұмыс істеп тұр. Бұл алаңдарда да 33,5 мың бас ірі қараны семіртіп, етке тапсыру мүмкіндігі бар. Бір әттеген-айы, бұл тараптағы жос-пар 52 пайызды ғана қамтыған. Өзгеге үлгі боларлық деңгейде жұмыс істеп тұрған ұжымдар туралы айтатұғын болсақ, алдымен тілге Зеренді ауданындағы «Щучинский ГМЗ» ЖШС оралар еді. Бұл алаңда 13 мың бас ірі қара бордақылануда. Сондай-ақ Ерейментау ауданындағы «Жаңа Береке – репродуктор», Көкшетау қаласындағы «Биборд», Целиноград ауданындағы «Beef Park», Жақсы ауданындағы «Новокиенка», Есіл ауданындағы «Заречный», Ақкөл ауданындағы «Ауыл бірлестігіне көмек» бордақылау алаңдарын айта кетуге болады. Олардың әрқайсысында 5 мың бастан 3 мың басқа дейін ірі қара бордақыланады.
– 2028 жылға дейін өңірде Канада технологиясын қолдану көзделіп отыр. Жаңа алаңдарда 150 мың басқа дейін ірі қара бордақыланатын болады. Осы жос-пар жүзеге асқанда ет молшылығы болары сөзсіз. Мұндай ұмтылыс еліміздегі ет бағасына да ықпал ететіндігі даусыз, – дейді облыстық ауыл шаруашылығы және жер қатынастары басқармасының басшысы Нұрбек Бадырақов.
Өңірде оң тәжірибелер қалыптасқан. Мәселен, Ерейментау ауданында ет кластерін қалыптастыру жобасы жүзеге асырылып келеді. Бір жақсысы өнімі аздау жергілікті тұқымнан арылып, малды асылдандыруға ден қойған. 11,7 мың қалмақ қара малының арқасында өңірдегі мал басын сіңіре будандастырып, асылдандыруға мүмкіндік туады. Мұнда 30 мың басқа лайықталған бордақылау алаңы жұмыс істейді. Оған қоса 5 мың бас мал бордақылайтын «Жаңа береке», «Ерейментау астық-2014» серіктестіктері ет өнімін молайтуға толымды үлес қосып отыр. Өңірде 46 ет өндіретін ферма 3,9 мың бас ірі қара мал бағып, төскейдің сәнін келтіретін төрт түліктің ішіндегі етті бағыттағы мал өсіруге маманданған.
Тауарлы сүт фермалары да азық-түлік молшылығын жасауға үлес қосып отыр. Қазір өңірде 33 тауарлы сүт фермасы жұмыс істеп тұр. Тұтастай алғанда 24 мың сауын сиыр бағып отырған 47 мамандандырылған тауарлы сүт фермаларының арқасында сүт және сүт өнімдері астаналық облыстың тұтынушыларының қажеттілігін толайым өтеуде.
– Мемлекет тарапынан төрт түлікті өсіруге толымды көмек көрсетіліп келеді. 2025 жылы агроөнеркәсіп кешеніндегі инвестициялық жобаларды қаржыландыруға 13 миллиард теңге қаражат қарастырылып отыр. «Бурабай Милк» серіктестігіне 3,1 миллиард теңге несие берілді. 2026 жылы 3 миллиард 488 миллион теңге көлемінде 3 жоба қаржыландырылады, – дейді басқарма басшысы.
Басқарма басшысының айтуына қарағанда, 2030 жылға дейін өңірдегі ірі қара мал басын 198 мыңнан 565 мыңға жеткізу көзделіп отыр. Ұсақ малдың басы да 748 мыңға жетеді деп жоспарланған. Төрт түліктің төресі жылқы саны да өз төлі есебінен көбейіп, 385 мыңға жетпек. Мал басын көбейте отырып, ауыл шаруашылығы құрылымдары сапалы ет өндіру көлемін де жыл сайын үдете түспек. Бұл арада айта кететін бір жайт, малсақ қауым мал санын өз төлі есебінен ғана емес шеттен сатып алу арқылы да көбейткісі келеді. Көзделген мақсатқа қол жеткізу мүмкіндігі де бар. Мәселен, жылдық өсімі 6 пайызбен берілетін «Береке», «Игілік» бағдарламаларымен жеңілдетілген несие алуға болады. «Береке» бағдарламасы арқылы 17 ауыл шаруашылығы құрылымы 35,4 мың ірі қара мал сатып алуға өтінім білдірген. Бұл орайда Ақкөл, Аршалы, Атбасар, Бурабай, Ерейментау, Жарқайың тәрізді аудандардың ауыл шаруашылығы құрылымдары қызығушылық танытып отыр. Ал «Игілік» бағдарламасымен 36 ауыл шаруашылығы құрылымынан 7 мың бас ірі қара мал сатып алуға өтінім түскен.
Алға ұмтылған шаруашылықтар қатарынан төрт мың бас мал сатып алуды жоспарлап отырған «Торғай», «Сокольники и К» шаруашылықтарын айта кетуге болады.
Ел ішінде ырыстың үйірілуіне «Ауыл аманаты» бағдарламасы да шарапатын тигізіп отыр. 2025 жылы 164 өтінім қанағаттандырылып, 2,5 миллиард теңге қаражат бөлінді. Бұл қаражат бұрыннан жұмыс істеп тұрған бизнес жобаларға демеу болары сөзсіз. Осы бағдарламаның арқасында ауыл тұрғындары еңсесін көтеріп қалды.
Ақмола облысы
