Шағын бизнес: мүмкіндік кезеңі

Үкіметтің макроэкономикалық ахуалды тұрақтандыруға қатысты қабылдаған шешімдерін шағын және орта бизнес (ШОБ) үшін сүйінші хабар болды деуге негіз бар ма? Бұған мен «иә» деп жауап берер едім. Дегенмен ескере кетер бір маңызды жайт бар, бұл – үзіліс, күш жинау мүмкіндігі. Бізге тыныс­тап, бизнесті ретке келтіруге уақыт берілді: қаржылық жоспарлауды, стандарттау мен жүйелеуді енгізуге және басқа да маңызды істерді қолға алуға мүмкіндік туды.

21 Қазан, 2025

Бағыт пен уақыт

Еліміз кейінгі кезде мұнай өндірісін арттыра түсті. Биыл мемлекет 96 млн тонна мұнай өндіреміз деп жоспарлады. Жақын аралықта 100 млн межесіне жеткіміз келеді. Бұл ретте «Теңіз» жобасы үлкен рөл ойнады. Әрине, өндірісті бұлайша арттыру ОПЕК+ аясындағы міндеттемемізге қарама-қайшы.

30 Қыркүйек, 2025

Ипотека иірімі

Ипотека рәсімдеу – үйлі болу ғана емес, үлкен жауапкершілік. Қазір несие мөл­шерлемелері жоғары, ал халықтың табысы тұрақты емес. Осындай жағдайда ипо­те­калық несиені қалай тиімді пайда­лану­ға болады? Қайта қаржыландыру жасау жолдары қандай?

06 Тамыз, 2025

Франшиза және бизнес

Елімізде кәсіпкерліктің қанат жа­йып келе жатқанына қарамастан франшизалар үлесі әлі де төмен. 2 пайызға да жетпейді. Франчайзинг – жай бизнес-модель емес, бұл – инфляция, белгісіздік және цифрлы трансформация жағдайындағы бизнес ауқымын кеңейтудің тиімді құралы. АҚШ пен Еуропада франчайзинг шағын және орта бизнестің (ШОБ) басты қозғаушы күші ретінде баяғыда-ақ мойындалған. Бірақ біздің елде бұл бағыт әлі де болса экономиканың жеке саласы ретінде қарастырылмайды.

31 Шілде, 2025

Жазда ипотека рәсімдеу тиімді ме?

Жаз мезгілінде құрылыс компаниялары тарапынан жеңілдіктер мен акциялар жиі ұсынылады және тұрғын үйді көру, салыстыру және көшу үдерісі ауа райының қолайлылығына байланысты жеңіл­дей түседі.

04 Шілде, 2025

Реформа һәм инвестиция

Осыдан бір жыл бұрын еліміздің шығысында литий кен орны ашылады, ол 15 млрд доллар пайда әкеледі деген сарында ақпарат тарады. Кейін бұл мәселе көмескі тартып қалды. Негізі, мұндай кен орындары әлемде көп-ақ. Оны игеру тиімді ме, тиімді емес пе, мәселе сонда. Көп жағдайда оны пайдалану тиімсіз болғандықтан қор ретінде есептемейді, ресурс ретінде есептейді. Біздің ақпарат құралдары «болжам бойынша сирек металдар қоры 20 млн тоннадан асады, 300 метр тереңдікте, орташа құрам – тоннасына 700 грамм» деп жазған. Жаңалық болсын деп жаза береді. Шынымен рас болса, әлдеқашан АҚШ, Қытай немесе Ресей игеруге араласар еді.

26 Маусым, 2025

Кеңістікті сақтаудың қадірі арта түсті

Алматыда үйді бұзып, жаңасын салу үдерісі кейінгі жылдары үдей түсті. Қай көшеден өтсең де, ескі үйлердің орнына салынып жатқан көпқабатты кешендер менмұндалайды.

18 Маусым, 2025

Бизнес бастаймын десеңіз...

Қоғамдық тамақтану саласы – ауыр бизнес. Мұнда бәсеке жоғары, кадр тапшы және ұдайы қысым бар. Салаға аяқ баспас бұрын өзіңізге «мен 24/7 жұмыс істей аламын ба?», «осы сала­ға, адамдарға деген махаббат менде бар ма?» деген сұрақ қою қажет. Себебі мұнда бәрі де адам арқылы іске асады – тұты­ну­шылар, команда, серіктестер, яғни күн сайын адами фактормен ұшырасып отырасыз.

04 Маусым, 2025

IPO қор нарығының қолдаушысы ма?

2022–2023 жылдары «ҚазМұнайГаз» бен «Air Astana», оған дейін KEGOC, «Қаз­ТрансОйл» және басқа да компа­ния­лар­дың IPO-сы (бастапқы жария ұсыныс) өтті. Бұл IPO-лар нарықты кеңейтіп қана қоймай, мыңдаған азаматтың инвести­ция әліппесін меңгеруіне мүмкіндік берді. Реттеушілер де қолдау көрсетіп, ереже­лерді жеңілдетті, листинг талаптарын жұм­сартты. Корпоративтік басқару халық­аралық стандарттарға жақындай түсті. Мем­лекет халықтың акцияға деген қызығу­шылығын арттыру мақсатында ұзақ­мерзімді инвесторларға салықтық жеңіл­­діктер ұсынып, зейнетақы қорының жеке компаниялар акциясына қаржы салуы­на рұқсат берді.

09 Сәуір, 2025

Кәсіпкерлік қағидасы

Мемлекет шағын және орта биз­несті қолдау мақсатында түрлі бағ­дарламалар мен бастамаларды ұсынып отыр. Әрине, салада тәуе­кел­дер мен түйткілдер жоқ емес. Де­генмен жақсы мүмкіндік те бар. Осы ретте оқырман мен кәсіпкерлер назарына қазіргі уақыттағы қол­жетімді бастамаларды айта кеткен жөн.

14 Наурыз, 2025

Брокерді таңдау тәсілі

Қаржы нарығында инвестиция жа­саудың ең алғашқы әрі маңызды қадамы – дұрыс брокер таңдау. Брокердің сенім­ділігі, комиссиялық алымдары, сауда плат­формасының ыңғайлылығы мен рет­теу стандарттары инвестицияңыздың табыс­тылығына тікелей әсер етеді. Жеке ин­весторлар негізі тек комиссия деңгейі­не ғана назар аударуы мүмкін, алайда брокер таңдау кезінде ескерілетін басқа да маңызды факторлар бар.

13 Наурыз, 2025

Әлем мұнай бағасына тәуелді...

Бюджетіміздің басым үле­сін мұ­най­дан түскен табыс құрай­тын­дықтан, нарық­тағы ахуалға әркез назар аударып отырамыз. АҚШ-та Дональд Трамптың билікке келуі нарықты аздап алаңдатты. Себебі Құрама штаттар басшысы мұнайдың әлемдік баға­сын төмендетемін деп мәлімдеді. Ол алғаш­қы президенттік кезеңінде де баға­ны түсіргісі келді. Бірақ баға түсе қойған жоқ. АҚШ – әлемдегі ең көп мұнай шыға­ратын ел. Өндірген мұнайының 70 пайызы – тақтатас мұнайы. Оның өзіндік құны – бар­реліне 60 доллар шамасында. Егер баға құлдырап жатса, бірінші соққы­ны басқа емес, АҚШ өндірушілері алады. Сонымен бірге жұмысшылары қысқара бастайды. Демек таяқтың екі ұшы да өзіне тиеді деген сөз.

05 Наурыз, 2025

Бизнесте нені ескеру керек?

Ең бастысы – кәдуілгі жұмыспен салыстырғанда бизнесте бәрі де бас­қа­ша екенін түсіну. Жалдамалы жұ­мыс­та тұрақты жалақы алсаңыз, биз­нестегі табысыңыз күш-жігеріңіз бен шешімдеріңізге тікелей байланысты. Сіз «Клиент неліктен сізді таңдауы керек?» деген сұраққа нақты жауап табуыңыз қажет. Бұл – сіздің бірегей сау­дадағы ұсынысыңыз. Бизнес ашып қана қоймай, айрықша қажетті дүниені ұсына алу керек.

25 Ақпан, 2025

Банк секторындағы бағдар өзгере ме?

Қазір Салық кодексі қызу талқыланып жатыр. Меніңше, салық жүктемесін көбейтіп қана қоймай, қосымша кіріс те іздеу керек. Бұл ретте ерекше табысқа ие болып келе жатқан банк секторын айтуға болады. Ұлттық банк дерегінше, былтыр банк секторы 3 трлн теңге табыс тапқан. Оның 451 млрд теңгесі корпоративті табыс салығы (КТС) ретінде төленген. Соның өзінде артылған 2,55 трлн теңге – кейінгі 15 жылдағы рекордтық көрсеткіш.

06 Ақпан, 2025

Нақты шешімдер қажет

Жаңа жыл ЕО-ның РФ банк саласына санкция енгізуімен басталды. G7 елдері Будапешт меморандумын жүзеге асыру мақсатында РФ-ға қарсы санкция салынатынын хабарлады. Осыған байланысты санкцияны айналып өту үшін көрші елдерде ашылған компаниялары да қарауылға ілінетіні айтылып жүр. 2024 жылы 20 желтоқсанда АҚШ-тың санк­ция жариялауы Ресей валютасын құнсыз­дандырды. Оның салдары біздің теңгеге де тигені жұртқа аян.

25 Қаңтар, 2025

Бизнес қолдауға зәру

Үкімет салық базасын кеңейтпестен, онсыз да төлеп отырғандарға жүктемені көбейту арқылы салық түсімін ұлғайтуды жоспарлап отыр. Бұл – сәтсіз тәсіл. 2021 жылы дивидендке 10% жеке табыс салығын енгізген кезде қызық жағдай болды: ел тарихында тұңғыш рет салық түсімі (2023 жылы) бір жыл бұрынғыдан аз болып қалды. Неліктен? Өйткені бизнестің нақты мүмкіндігін есепке алмай енгізілген жоғары мөлшерлемелі салық кәсіпкерлерді «көлеңкеге» кетуге мәжбүр етті.

24 Қаңтар, 2025

Қор нарығындағы қорқыныш

Иә, мен де алғаш рет қор нарығына аяқ басқанымда қорықтым. Ақшамды жоғалтып аламын деген үрей болды. Оның үстіне инвестиция тек ерлердің ісі, бай-қуатты адамдардың жұмысы деп ойлап алғаным тағы бар. Бірақ бұл миф екен! Бір жылдан артық тәжірибе жинақтағаннан кейін айтарым – әйел адамдар мықты инвестор бола алады, өйткені олар әр ұсақ-түйекке мән беріп, жан-жақты әрі озық ойлайды. Екінші миф те жойылды – қор нарығына кіру үшін сізге ақша толы шамаданның қажеті шамалы, бар болғаны екі шыныаяқ кофеге жұмсайтын тиын-тебен жетіп жатыр.

23 Қаңтар, 2025

Тимур БЕКТҰР, ІТ-сарапшы: Цифрлы технология бәсекеге қабілетті арттырады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың елді цифр­ландыруға, жасанды интеллектіні дамытуға, жалпы алғанда, технологиялық серпіліске жетелеуге деген ұмтылысын ерекше атап өткен жөн. Ол бұл туралы «Ana tili» газетіне берген жаңажылдық сұхбатында да тілге тиек етті.

09 Қаңтар, 2025

Құнсыздану һәм құрылымдық реформа

Инфляциясы жоғары, еңбек өнімді­лігінің өсімі төмен дамушы елдерде валютаның құнсыздануы ұдайы болады. Сол себепті, қазіргі экономикада 500 және 600, тіпті 700 деген бағамды көріп отыра беруіміз мүмкін. Бұл – уақыттың еншісіндегі шаруа.

24 Желтоқсан, 2024

Тұрғын үй кодексі – бірегей мүмкіндік

2020 жылдан бастап елімізде «Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық туралы» заңға өзгерістер енгізілді. Бұл заң бойын­ша тұрғын үй кооперативтері (ТҮК) орнына мүлік иелері бірлестігі (МИБ) немесе қарапайым серіктестіктер құры­ла бастады. МИБ тек бір үйді басқарса, ТҮК бірнеше үйдің қаражатын ортақ есепшотта жинақтайды. МИБ арқылы тұрғын­дар өз үйлерінің қаражатын бақылап, жөндеу жұмыстарына қаржы жинауға мүмкіндік алды. Бірақ көпқабатты тұрғын үйлердегі заңдық мәселелер әлі бір ізге түскен жоқ. Бұған елімізде әлі күнге тұрғын үй кодек­сінің қабылданбауы да себеп болып отыр.

11 Желтоқсан, 2024